KİŞİLİKTE BOZUKLUK VE UYUMLUK

Yazar: - 08 Temmuz 2012 Kategori: Köşe Yazısı

Hepimizin bir kişiliği var, kişiliğimizin ana amacı hem kendimizi korumak hem de yaşadığımız toplum ve cevrede uygun bir rol üstlenerek uyum sağlamaktır. Tıpkı farklı bedenlerimizin olduğu gibi her birimizin kişilikleri de farklıdır. Her birimiz, kendimize has birçok kişilik özelliğine sahibidir. Bazılarımız kişilik özelliklerimiz itibariyle birbirimize çok benzeriz. Sanki kişilik özellikleri farklı insanlarda aynı biçimlerde bir araya gelmişiz gibi. Bazılarımızın kişilik özellikleri, katı ve uyumsuz nitelikler gösterir, kişinin topluma uyumuna değil de uyumsuzluğuna hizmet eder. Bilhassa mesleki alanda ve insan ilişkilerinde dev sorunlar, ayrılıklar, yıkımlara üretiriz. Böyle durumlarda kişilikten değil, sağlıksız ve rahatsız kişilik bozukluklarından söz etmek gerekiyor.

Kişilik, insanın yaşadığı topluma, mesleğine, ailesine, çevresine vs. her alanında uyumuna hizmet ediyorken, kişilik bozukluğu uyumsuzluğa, çeşitli arızalara ve yıkıma yol açıyor. Kişilik bozuklukları, insanın kendisini korumak için gelişmiş olan bağışıklık sistemi hastalıkları gibi adeta, var oluş amaçları aleyhine işleyiş göstermektir. Denek ki kişilik bozukluğu bir kişilik türü değil, kişiliğin hastalanmasıyla kendini belli eden bir ruhsal rahatsızlıktır. Bir kişiye kişilik bozukluğu tanısı koyabilmek için kişilikteki bu sağlıksız özelliklerin genellikle ergenlik döneminden itibaren uzun süredir sürüyor olması ve ayrıca toplumsal ve mesleki noktalarda önemli bir işlev kaybına yol açması gerekiyor.

Kişilik bozukluğu dediğimizde arada bir olan, geçici biçimde ortaya çıkmış değil, tıpkı kişilik gibi ergenliğe ve hatta çocukluk yaşlarına kadar uzanan davranışları da kapsamaktadır.

Kişilik bozukluğu olan insanların ortak özellikleri, sağlıklı ve oturaklı bir kişiliklerinin olmadığı ve hayatları boyunca bundan oldukça zararlı çıktıkları, kendilerini ve çevrelerini devamlı sıkıntıya soktukları halde, ne kadar güç durumda olurlarsa olsunlar, hallerinden rahatsızlık duymamaları ve neden oldukları gülcüklerin sorumlularını başkaları olarak görmeleri, kendilerine her ortamda asla toz kondurmamalarıdır. Kişilik bozukluklarının birçok tipi vardır. Fakat yerleşik ve kalıtımsal hal aldıklarından hemen hepsinin tedavisinde çok büyük zorluklar yaşanmaktadır. Zorlukların başında bu insanların kendilerini değil çevresindekileri rahatsız olarak görmeleri dolayısıyla tedavi ve yardım girişimlerini reddetmeleri geliyor.

Kişilik bozukluğu olan insanlar için belki de en sevindirici durum, sağlıklı kişilik yapısında olan kimselere göre toplumda çok az sayıda olmaları. Başka türü olmuş yani kişilik bozuklukları olan insanların sayısı sağlıklı kişilik yapısı olanların sayısına bir parça olsun yaklaşmış olsaydı, insanların bir araya gelerek toplum oluşturabilmesi mümkün olmazdı. Sayıları az olmasına karşın bu insanlar, onlarla bir arada bulunmanın güçlükleri ve toplumsal yaşam karşıtı özellikler taşımaları nedeniyle kendilerini de yaşadıkları çevreyi de çok sıkıntı içinde bırakırlar.

Kişilik bozuklukları konusunda uzmanlar ve bilim adamları yaptıkları çalışmalar sonucunda, kalıtımın kişilik bozukluklarının genelinde özellikle bazılarında önemli bir neden olarak görmektedirler. Bazı kişilik bozukluklarında(borderline, şizotipal, paranoid ve antisosyal) katılımın önemli rol oynadığını gösteren araştırmalar vardır. Kişilik bozukluklarının ortaya çıkmasında ailenin toplumsal konumu, üye sayısı, ailedeki erken ölümler, yaşanan dramatik gelişmeler, aile üyelerinin geçirdiği hastalıklar, aile, içi şiddet ve kötü muamele, cinsel aşırılıklar, aile- içi ilişkiler ve eğitim biçimi gibi çevresel faktörlerin etkili olduğu nedenlerin başında gelmektedirler. Kişilik bozukluklarının oluşumunda rol oynadığı söylenen çevre etkenleri ise çok çeşitli. Uzmanlar, aile- içi dinamiklerden çocuk yetiştirme tarzlarına, çocuğun öğrenme koşullarlından yaşanılan toplumun özelliklerine kadar birçok çevresel etken çeşitli psikoloji ekollerine göre kişilik bozukluklarının oluşumundan sorumlu tutulmaktadır. İnşallah bir sonraki yazımda kişilik bozukluğu tedavilerini içeren bilgileri sizlerle paylaşacağım. (Kişilikler tanıma ve geçinmeyi kolaylaştırma kitabı)

Yazar Hakkında

Bayram Ali Kavalcı

Facebook ile yorum bırakın

Yorum Bırakın